Xe tự hành quân sự đầu tiên của Mỹ tham chiến tại Ukraine: Bước ngoặt công nghệ trên chiến trường

Xe tự hành quân sự: Từ phòng thí nghiệm đến chiến trường thực tế

Trong một bước tiến đáng chú ý của công nghệ quốc phòng, Forterra – một nhà sản xuất phương tiện tự hành (autonomous vehicles) của Mỹ – vừa tiết lộ rằng hơn 100 chiếc xe địa hình tự lái (ATV) của họ đã được triển khai tại các vùng xung đột ở Ukraine trong suốt 9 tháng qua. Đây được coi là đợt triển khai xe tự hành mặt đất (UGV) lớn nhất trong chiến đấu bởi bất kỳ công ty công nghệ quốc phòng nào của Mỹ.

Xe tự hành Lancer của Forterra đang di chuyển

Thực tế khắc nghiệt của chiến trường

Scott Sanders, Giám đốc tăng trưởng của Forterra và là cựu sĩ quan Thủy quân lục chiến Mỹ, chia sẻ: "Tôi tin rằng điều này đúng với mọi công nghệ quốc phòng từng được tạo ra — cho đến khi bạn đối mặt với thực tế của chiến tranh, bạn sẽ không bao giờ thực sự biết được hiệu quả của nó".

Việc triển khai này không chỉ là thử nghiệm kỹ thuật mà còn là nỗ lực chuyển đổi quân đội Ukraine trước áp lực từ Nga. Trong khi máy bay không người lái (UAV) đã chiếm ưu thế trên không, các vùng "không thể đi vào" do sự giám sát dày đặc đã buộc các chiến lược gia Ukraine phải tìm kiếm các giải pháp tự hành trên mặt đất.

Thông số kỹ thuật và khả năng vận hành

Các phương tiện Lancer của Forterra được xây dựng dựa trên nền tảng xe ATV của Polaris, kết hợp với hệ thống cảm biến và tính toán (compute stack) tùy chỉnh. Các thông số chính bao gồm:

Nguồn năng lượng: Động cơ đốt trong (xăng), giúp tăng phạm vi hoạt động so với các dòng xe chạy pin.
Tải trọng: Có khả năng mang theo 750kg hàng hóa, vượt trội hơn hẳn so với các dòng UGV tự chế tại địa phương (thường chỉ đạt 250kg).
Kết nối: Tích hợp ăng-ten vệ tinh Starlink để điều khiển từ xa và truyền dữ liệu.

Theo một binh sĩ Ukraine, những chiếc xe này là "UGV quan trọng nhất tại Ukraine" vì khả năng vận chuyển hậu cần và sơ tán thương binh hiệu quả.

Hiệu suất hoạt động (Số liệu tính đến tháng 7/2026)

Kể từ khi đến Ukraine vào tháng 10 năm ngoái, đội xe đã đạt được những con số ấn tượng:

Tổng quãng đường: Hơn 2.500 dặm.
Số nhiệm vụ: Hơn 1.100 nhiệm vụ.
Khối lượng vận chuyển: Hơn 777.440 pound (khoảng 352 tấn).
Sơ tán y tế: 52 ca sơ tán thương binh thành công.

Những thách thức về AI và Tự hành

Mặc dù được gọi là "xe tự hành", nhưng hiện tại, các binh sĩ Ukraine chủ yếu vẫn điều khiển từ xa (teleoperating) các phương tiện này trong vùng chiến sự. Lý do là vì:

Giá trị tài sản: Xe quá đắt đỏ để có thể mất đi do lỗi thuật toán.
Giới hạn công nghệ: AI hiện tại chưa đủ khả năng nhận diện các mối đe dọa bất ngờ từ kẻ thù và phản ứng tức thời trong môi trường chiến đấu phức tạp.

Forterra đang nỗ lực kết hợp các thuật toán xe tự lái truyền thống với Generative AI để giúp máy móc phản ứng với môi trường một cách tổng quát hơn. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn là dữ liệu. Sanders cho biết: "Có rất nhiều việc bạn phải làm mà không có sẵn trong các mô hình mã nguồn mở, vì đó không phải là những việc con người thường làm, ví dụ như điều hướng qua bãi mìn hoặc vận hành hệ thống vũ khí".

Tương lai của UGV

Các đối thủ cạnh tranh như Scout AI (đã gọi vốn 100 triệu USD), Field AI và Overland AI cũng đang tích cực thử nghiệm các nền tảng tự hành cho quân đội. Dù vẫn còn những hạn chế về chi phí và khả năng tự chủ hoàn toàn, các chuyên gia quân sự Mỹ đều đồng thuận rằng: "Tự hành mặt đất là điều khả thi ngay lúc này".

Bài học lớn nhất mà Forterra rút ra là sự cần thiết của việc tối ưu hóa chi phí để phù hợp với thực tế tiêu hao (attrition) trên chiến trường, nơi mà thiết bị có thể bị phá hủy bất cứ lúc nào.